Overloon, en een zeldzame combinatie van tijd.

Altijd zoekend naar klokken van Remmen vroeg ik Wiel Hegger uit Tienray of deze er nog wist te staan. Vroeger had Wiel gewerkt bij een vooraanstaande klokken- restaurateur in St. Michielsgestel, en daar de nodige Remmen klokken gezien.

In de mail die ik van hem kreeg stonden diverse Remmen klokken. Een daarvan trok mijn speciale aandacht!

Op de vraag waar die stond, kreeg ik het volgende antwoord: ergens bij jou in de buurt in een oud boerderijtje in Overloon, maar de exacte plaats weet ik niet meer vertelde hij. Ik ken geen oud boerderijtje in Overloon schreef ik terug, alle oude boerderijtjes zijn in de oorlog vernietigd.

Wel had ik eens gehoord dat er in Overloon een noodwoning vol met grootmoeders attributen stond, maar meer ook niet.

Maar na enig speurwerk kwam ik de klok en het adres op het spoor via Rijksmonumenten.

Op het adres is ook het ontmoetingspunt ’t Helder gevestigd. Na de site van ‘t Helder bekeken te hebben, waarbij ik vol verbazing de foto’s bekeek en de geschiedenis over de boerderij las, besloot ik een afspraak te maken met de eigenaar, de familie van den Munckhof.

De boerderij valt niet direct op als zijnde een monument, dat komt omdat er begin vorige eeuw een nieuwe steen is omgezet. De binnenplaats geeft al een heel andere indruk maar eenmaal binnen viel ik van verbazing bijna om. Armoedig zag het er niet uit, denkend aan wat Vierlingsbeekse jongeren wel eens zangerig roepen, ” Loon Loon, erm land, ’s winters woater, sommers zaand “, maar dat ging hier niet op.

Jan Remmen 1768 Well

In een oeroude keuken stond naast de bedstee een klok uit 1768 van Jan Remmen uit Well. Geheel in stijl en kleur met het interieur stond daar de klok, vast gepleisterd aan de muur, en een geheel vormend met de bedstee en deuren.

Terwijl ik de klok uitvoerig fotografeerde vertelde de eigenaar het een en ander over het huis en zijn bewoners. Klokken uit die perioden gebruikte men niet alleen voor de tijd , maar ook om op tijd wakker te worden, want zonder uitzondering waren de Remmen klokken toen voorzien van een wekker  En daarom was het gebruikelijk dat klokken langs de bedstee hingen of stonden.

Vermoedelijk heeft er een tinnen cijferring opgezeten. De reden voor vervanging is niet te achterhalen. Wel is een witte wijzerplaat met zwarte letters in de donkere woningen van vroeger wel veel duidelijker. Zeker voor oudere bijziende mensen!

De tik van de klok veroorzaakte kennelijk geen hinder aan de slapende in de bedstee. Franse comtoise klokken en sommige andere  hadden zelf een koordje om vanuit de bedstee de klok te kunnen laten slaan zodat ze bij benadering wisten hoe laat het was.

Teng Poels, de laatste bewoner.

De boerderij ’t Helder aan de Helderseweg, net buiten de bebouwde kom, stamt uit 1770 en is het stamhuis van de familie Poels. De laatste bewoner was Teng Poels (1918-2002) en aan hem is het te danken dat de boerderij en inboedel nog steeds in de zelfde staat is als voor oorlog. Er is de eerste anderhalve eeuw wel wat aan verbouwd. Zo is er ook een nieuwe steen, vermoedelijk van de ringoven, om het oude huis geplaatst. Dit alles is geschiedkundig interessant.

 

Dat de klok er na zoveel jaar nog staat is een wonder, gezien ook de geschiedenis van Overloon.

Vermoedelijk heeft er een tinnen cijferring opgezeten. De reden voor vervanging is niet te achterhalen. Wel is een witte wijzerplaat met zwarte letters in de donkere woningen van vroeger wel veel duidelijker. Zeker voor oudere bijziende mensen!

 

Zij aanzichten van het uurwerk, links het slagwerk met wekker en rechts het loopwerk. De ketting is  van latere datum, omdat deze klokken oorspronkelijk van touw waren voorzien

Want de klok overleefde zelfs de herfst van 1944.

Hier ging de tijd in de herfst van 1944 tergend langzaam.

Als een van de weinige huizen in Overloon heeft boerderij ” ’t Helder ” de oorlog overleeft. Tijdens de gevechten in de herfst van 1944 vielen er bijna 100.000 granaten in Overloon. Maar het huis, inclusief een tiental mensen in de kelder en de klok, kwamen er heelhuids uit. En dat niet alleen, maar de klok die uit 1768 stamt en vermoedelijk al vanaf 1770 in het huis staat, is nu na ruim 245 jaar nog steeds in goede en bijna originele staat. Bijna! want de touwsporen zijn vorige eeuw vervangen door kettingsporen, wat toen algemeen werd toegepast.

De nok is duidelijk aanwezig.

Aan de boven en onderplaat  kan je zien dat er ook een achterplaat met scharnieren voor deurtjes kunnen hebben gezeten. Dus het zou kunnen zijn dat de klok vroeger op een stoel heeft gestaan.

Voor mij is de boerderij van Poels en het ontmoetingspunt ” ’t Helder ” in Overloon, een combinatie van moderne en verleden tijd.

Niets is mooier dan dat de tijd creëert!

Ontmoetingpunt!

Tontje Michiels

Zo omstreeks 1910, nog voor dat Teng Poels was geboren, liep mijn grootvader diep in de nacht van zondag op maandag vanuit de Deurneseweg in Oploo dwars door de hei richting Venray. Dit omdat hij daar bij de zuster Ursulinen moest gaan werken. Vermoedelijk in de buurt van ’t Helder hoorde hij in de verte gerammel op de heide. Een losgeslagen hond was zijn eerste gedachte. Losgeslagen honden waren gevaarlijk, en mijn grootvader was al eens een stuk van zijn oor verloren aan een hond. Ook heeft hij eens met een rijzadel op weg naar de zadelmaker in Venray, een dolle hond van zich af moeten slaan. Dus hurkte hij tegen de grond om tegen de nachtelijke hemel aan te kijken wat er aan kwam. Hij zuchtte diep want het was geen losgeslagen hond, maar het silhouet van Tontje d’n Dwerg, dat zich  tegen de nachtelijke hemel aftekende. Het rammelende geluid kwam uit zijn kinderwagen die Tontje met zijn scheeperschup achter zich aansleepte. Tontje, die mijn grootvader goed kende, vertelde dat hij ging slapen bij de ringoven op een steenworp van de historische boerderij van Poels. Mijn grootvader was rond die tijd begonnen met de bouw van een boerderijtje met café net over het defensiekanaal, aan de Gemertseweg in Oploo.

—Gemertseweg 27 Oploo gebouwd in 1910 met bakstenen van de Overloonse steenfabriek.

De stenen die van de ringoven in Overloon kwamen, werden met paard en kar via Vierlingsbeek en Boxmeer naar de Gemertseweg vervoerd. Men kon eenvoudig niet (behalve in de zomer) met een kar met stenen rechtstreeks door de natte Peel naar Oploo. En de klok van Jan Remmen stond toen al 140 jaar aan de rand van de peel in een klein boerderijtje in een klein dorpje.

Meer info over de boerderij en ontmoetingspunt ” ‘t Helder” is te vinden op : http://www.helder-overloon.com

Hier ging in de herfst van 1944 de tijd tergend langzaam.

*(Jan Remmen zijn oom Reinerus Remmen uit Boxmeer, bouwde de Boxmeerse klok zonder kroontje.)

Rijksmonument boerderij Overloon: http://rijksmonumenten.nl/monument/518581/boerderij/overloon/

De boerderij gezien vanaf de Merseloseweg.

Prisma biljartklok.

Een kwartje voor een kwartiertje!

Dat koste in de jaren zestig van de 20e eeuw, een potje biljarten. Een vroegere buurjongen die een verwoed biljarter is had een biljart op de kop getikt, voor het zorgcentrum ”Op ’t Hoogveld, te St. Anthonis. Hij belde mij met de vraag: ” of ik een biljartklok wist voor een prikkie “!  Een week later belde de oud buurjongen (inmiddels ook met pensioen) mij op, hij had een klok gekregen, van nog een andere buurjongen. De klok werkte op een kwartje, en hij vroeg mij eens te kijken of deze niet om te bouwen was naar 20 eurocent.

Tijd is kostbaar !

Na de zegels van de klok verwijderd te hebben, had ik het al gezien. Alles is mogelijk, echter dat koste meer tijd als een kwartiertje. Jammer voor het biljartclubje, maar de klok werkt wel op 2 euro cent! Minder werk was het om de klok om te bouwen naar 10 eurocent, en dat heb ik gedaan. Afijn, een mooie gelegenheid om de werking van een biljartklok te beschrijven.een-kwartje4

Het bestaat uit een elektrisch uurwerk dat de tijd aangeeft, met uren, minuten, en  seconden.Het uurwerk dat de tijd aangeeft staat los van het geheel.

Verder gaat er een muntgeleidingssysteem naar een ander elektrisch uurwerk. Dit laatste uurwerk heeft geen voortrein met wijzers, maar een schijf met 4 sleuven. De schijf draait ieder uur een keer rond, tenminste als er genoeg munten in zitten.een-kwartje-16

Eén munt blijft er altijd in zitten, en als je er dan weer een inwerpt  schakelt deze een microswitch in, die het betreffende uurwerk inschakelt voor een kwartier. Het uurwerk stopt als de munt in een van de vier sleuven van de schijf valt, want dan is de microswitch niet meer ingedrukt. Op hetzelfde moment wordt een zoemer met een schelle toon ingeschakeld. Om door te kunnen spelen, moet men er weer een munt inwerpen. Speelt men niet door, dan dienen de biljartballen boven op de klok geplaatst te worden, die dan weer twee micro- schakelaars indrukken die de zoemer doen stoppen. Totaal kunnen er dus 5 munten in. Als dit uurwerk loopt dan brandt er tevens een rood controlelampje op het voorfront.img_7107-vvvv1

Technisch en toch simpel is het systeem om te kleine munten er weer uit te gooien. Het begint met de inwerpsleuf, deze is schuin geplaatst zodat de munt al schuin in het systeem komt. Een juiste munt wordt gecorrigeerd door de muntgeleiding. Als hij te klein is valt deze als het ware over de ”reling” en komt in een afvoergoot terecht, en valt via een andere sleuf uit de klok. Ook als er teveel munten worden ingevoerd vallen ook deze via de afvoersleuf weer naar buiten.

img_7144a

De diameter van een kwartje is 19 mm,  € 0,10 heeft een diameter van 19,75 mm en de € 0,02 is 18,75 mm. Om de klok om te bouwen moest ik de inwerpsleuf en de  muntgeleider ongeveer 0,75 mm breder maken. Makkelijker gezegd dan gedaan! Eerst heb ik het met een sleutelvijl geprobeerd, en daarna met een strip met daarom heen schuurpapier: het resultaat was dat de sleuf wel mooier glad werd, maar de breedte was nog niet goed. Daarna heb ik het materiaal bewerkt met een hamertje zodat de twee u- sleuven 1 mm verder uit elkaar kwamen te staan. img_7148cOm de klok om te bouwen naar 20 eurocent moet de gehele geleider vernieuwd worden en dat is toch wel veel werk.z-11ab

z-13abcimg_7128a

De muntsleuven dienen ook aangepast te worden.

De muntsleuven dienen ook aangepast te worden.

Hollands fabricaat.

 

een-kwartje-16

img_7107-vvvv1img_7144a

een-kwartje-8

De volgende twee foto’s van biljart klokken stonden te koop op markplaats.

een-kwartiertje-14

 

 

 

 

 

een-kwartiertje-12

Als ze je niet weet te vinden> http://www.billard-collection.fr/04-01-04-accessoires-p-05.html    ofeen-kwartje-10

 


Een verrassing!

Verslag bijeenkomst 1 december 2017img_6847v2

Zo vlak voor Sinterklaas is een bijeenkomst altijd gezellig en om er een beetje op in te spelen zou de kasteleinsvrouw voor een verrassing zorgen. Die verrassing was er, in de zaal stond geen tafel of stoel gereed! Zo, dat werd meteen aanpakken om op tijd alles gereed te hebben. Jammer dat er een vijftal afzeggingen waren, en enkele leden kwamen niet opdagen. Dus geen record opkomst waarop ik had ingezet, maar nog altijd drieëntwintig aanwezigen.

Na de opening door René met enkele mededelingen van huishoudelijke aard, deelde hij mede dat er nu het dubbele aantal mensen aanwezig waren dan zeven jaar geleden op onze eerste bijeenkomst. Helaas geldt dat niet voor de meegebrachte attributen!

Monero Carkos Vlado

Monero Carkos Vlado

Voordat we die bespraken mocht ondergetekende enkele dia’s tonen over zijn bezoek aan Gerard van Lankveld uit Gemert, het kasteel, en een bezoek met Gerard naar de klokken van Jean Wilmar.

De attributen kwamen zoals zo vaak van Jos, Cor, en natuurlijk Willy die echt het huis overhoop had gehaald om wat te kunnen laten zien. Prachtig Willy, houd dit gescheiden van de andere spullen thuis, zodat je volgende keer weer wat leuke dingen mee kunt brengen.

Cor had een mooi origineel uit begin 1800 stammende Jockele-Uhr, nog mooier als op de site: www. jockele.de staat.

En Jos had een mooi antiek draaibankje bij zich, toch eens bij Jos gaan buurten om te kijken wat hij nog allemaal meer thuis heeft staan!img_6860v

Hierna kon ik een inleiding geven op het thema van deze avond, en wel over de klokken en frezen van Piet Jansen uit Boxmeer. Marga had tussen de bestellingen door, de tafels nog van een Spaans tintje voorzien. Hierna kon Mathieu Gerese het thema van de avond bespreken, het frezen van tandwielen en rondsels. De avond was te kort voor Mathieu, hij kwam niet verder dan hoofdstuk I , zodat we er in het voorjaar verder gaan met hoofdstuk II. In de rondvraag kwam naar voren om een nieuwe lijst te maken met de kernpunten van ieder zijn hobby, zodat we daar op in kunnen spelen bij de volgende bijeenkomsten.img_6854cccc

Natuurlijk kwam de site van Niek Swelsen ter sprake, en gaf Niek er enige uitleg over.

 

Na afloop kwamen twee oud collega’s elkaar tegen, die zich al lang niet meer gezien hadden. Ai, zegt de een, van jouw heb ik nooit iets gekregen behalve het ontslag, prompt kreeg hij twee staven speciaal materiaal om uit te proberen van zijn oude chef.

Het deed me denken aan mijn zoon, die zei een keer, ons pap heeft nooit gevlogen, behalve bij zijn laatste baas!

Bel met geluid- deemper.

Bel met geluid- demper.

Tot slot kon ik het niet laten om op mijn manier, enkele aan het denken te zetten. Het was een bel om de bijeenkomst in het gareel te houden.

Deze bel had ik s’- middags snel gemaakt naar een idee van Henk van Dijk, die helaas niet aanwezig kon zijn. Hij wilde een voorzitters hamer meebrengen.

De bel had ik snel gemonteerd op een blokje hout waar mijn olie- en vet potje in stonden. Zelfs mijn vrouw vond het leuk, maar wat, als ze vragen waar die potjes voor dienen. “O”, vertelde ik, “dat is simpel het zijn geluid dempers anders klinkt de bel zo luid” !

Groeten en tot ziens in 2017img_6855c

Uit: www. jockele.de

Die von Jacob Herbstreith um 1790 erfundene sog. Jockele-Uhr gehört zu den kleinen Schwarzwalduhren und erreicht auf Auktionen immer wieder beachtliche Zuschläge. Dies mag zum einen auf ihre Größe, zum anderen bestimmt auch auf ihre ansprechenden Schilder aus Porzellan, Messing oder bemaltem Holz zurückzuführen sein.

Astronomisch uurwerk van Niek Swelsen.

Niek Swelsen zijn Planetarium en Astronomisch  uurwerk is nu werkend te bewonderen op zijn nieuwe site.

Niek Swelsen tijdens een presentatie, in de Wildeman te Vierlingsbeek.

Niek Swelsen tijdens zijn presentatie in de Wildeman te Vierlingsbeek op 24 maart 2016.

Middels een video opname is de werking mooi en duidelijk in beeld gebracht.

Ook heeft Niek aandacht besteed aan de technische gegevens van het geheel, bestaande uit het uurwerk, planetarium en astrolabium.

De moeite waard om de site te bekijken: http://niekswelsen.com/   

 

Mikron T90 is, ” je van het ” voor klokkenmakers.

je-van-het

Mikron T 90, de T staat voor het Franse Tour en 90 is de centerhoogte.

Mikron komt uit Biel, Zwitserland, en produceerde dure maar kwalitatief hoogwaardige draaibanken. En het zijn inmiddels vrij zeldzame draaibankjes, die  maar sporadisch te koop zijn. Het bankje van mij heeft zowel in de vaste als losse kop, spantangen, wat voor een klokkenmaker onontbeerlijk is.

Het bankje zoals ik het 40 jaar gebruikte.

Het bankje zoals ik het 40 jaar gebruikte.

Op 24 jarige leeftijd kocht ik dit draaibankje. Het kwam uit de productie van de Royal Adler type- machine fabriek uit Cuijk, later Triumph / Adlerwerke, en was daar afgeschreven. Het support en de losse kop werkten met handels, in plaats van draadspindels. Dat had ik nog nooit gezien, ”een kwestie van wennen”, zei mijn vader. Alhoewel de prijs, Fl.600,00, bijna een maandloon was, kocht ik het draaibankje van een werknemer van Stork Boxmeer, het draaibankje was van zijn broer, die bij Adler werkte.je-van-het-10

Een paar maanden later bood hij mij nog een plastic zak met spantangen aan die erbij hoorden. Deze kocht ik voor 25 gulden. Enkele van deze spantangen waren bestemd om plat of vierkant materiaal op te nemen om er b.v. een as tap aan te draaien.

In dezelfde zomer van 1971 kreeg ik onverwacht bezoek van een mevrouw uit Sint Anthonis, terwijl ik het draaibankje aan het schoonmaken was. Deze mevrouw bood 200 gulden meer als wat ik er voor betaald had, het was voor haar man bestemd. Ondanks dat ze behoorlijk aandrong en 200 gulden veel geld was, sloeg ik het aanbod af. En hiervan heb ik nooit spijt gehad!

In het Engels Gargoyle Velocite olie E gebruiken en in het Duits olie D !

In het Engels Gargoyle Velocite olie E gebruiken en in het Duits olie D !

Pas in 1974, toen ik in Vierlingsbeek kwam te wonen, had ik de ruimte om het draaibankje op te stellen. Na een nieuwe 1pk 220 volt motor voor 125 gulden bij Stork te hebben gekocht liep de bank bij het uitproberen muurvast!

De reden was, dat ik dacht dat het wel even zonder smering kon lopen. Afijn, een lesje geleerd en gelukkig zonder verdere schade.

Reishauwer drieklauw.

Reishauwer UF- 115  drieklauw.

Een klauwplaatflens en klauwplaat miste ik nog. De flens (met een spoed van M 35 x 4 mm) was geen probleem, die draaide mijn vader bij Stork Boxmeer. Een klauwplaat, van het merk Reishauwer, kocht ik voor Fl. 25,00 zonder sleutel bij een handelaar. Inmiddels was de prijs voor mijn draaibankje aardig opgelopen tot Fl. 775,00.

Eind jaren ’70 kregen we in de gereedschap makerij bij Stork, waar ik toen werkte, een nieuwe Bridgeport freesbank inclusief verdeelkop. Van mijn baas, nu lid van de klokkengroep Vierlingsbeek kreeg ik toestemming om op de hagelnieuwe bank twee verdeelschijven te maken van gietijzeren schijven, die mijn vader voor mij gedraaid had. Daarna bouwde ik een freesapparaat voor slag- frezen , aangedreven door een naaimachinemotor. En hiermee freesde ik eerst een klauwplaat sleutel. En om de beitels van mijn elektrische schaaf te kunnen slijpen bouwde ik ook een hulpstuk voor op de draaibank.

Slijpslede voor schaafmessen.

Slijpslede voor schaafmessen.

In september 2011 kwam ik via markplaats in Wezep terecht, voor een frequentie schakelaar voor een 380/220V motor die ik had gekocht voor 25 gulden. Dit omdat de 220 V motor te veel lawaai had, en middels een drietrap poelie maar drie snelheden bezat. Bij deze hobbyist die ook een Mikron bezat, kocht ik een langer Mikron bed. Het was meer een ruil aangezien ik een los bovensupport en een Mikron afsteek support heb ingeruild. Het oude bed verkocht ik een paar jaar later aan dezelfde persoon, en de 1 pk. Electromotor verkocht ik voor € 25,00 in Zwolle.

Het verkorte, maar wel originele bed.

Het verkorte, maar wel originele bed.

Support met spindels, gereed om pas te maken.

Support met spindels, gereed om pas te maken.

In 2014 stond er op markplaats in Bakel een support voor Fl. 25,00 te koop, met draadspindels wat wel wat leek voor mijn Mikron draaibank. Toen ik daar aankwam lag het gewoon buiten in de regen. Gelukkig was enkel de spindel voor langs voeding over een tiental centimeters wat ingeroest.

Deze spindel die bij het support zat verkocht ik weer voor de prijs van het support.

Onderkant support met de gemonteerde driehoekjes.

Onderkant support met de gemonteerde driehoekjes.

Om het support met zwaluwstaart passend te maken op het afgeplatte top- bed van de Mikron, heeft een vriend twee driehoekjes van 60 graden gemaakt, zodat het aansloot op het Mikron bed. Pas geleden heb ik het support aan de zijkanten wat ingekort, de hoeken wat afgerond en het geheel van verf voorzien.

Het support met spindels.

Het support met spindels.

Voor het langssupport heb ik een nieuwe nonius en handwiel gedraaid. Het  support met handels gebruik ik nu voornamelijk om tandwielen mee te frezen. Het heeft in al die jaren wat slijtage opgelopen in de draaipunten van de handels, maar is verder nog perfect.je-van-het-1 De enkele specifieke spantangen heb ik uitgegloeid en opnieuw van een ronde maat voorzien. Verder kocht ik in 2015 een wissel beitelhouder  in Velden via markplaats. Deze heb ik eerst moeten bewerken voor ik hem kon gebruiken, er was wat aan een aantal schuitjes gerommeld. Bij de bank zit ook een vierklauw die door mijn vader in 1975 is gemaakt, waarbij ik het freeswerk aan de klauwen heb verricht. Deze vierklauw zat eerst op de South Bend van mijn vader. Het freesapparaat heb ik kort geleden geheel vernieuwd. En inmiddels is de klauwplaat sleutel nu aan vernieuwing toe. Deze draaibank is voor mij, na 45 jaar, dan ook het ” je van het” ondanks zijn leeftijd van ongeveer 60 jaar, draait hij perfect.

De bank met de freesinrichting.

De bank met lang bed en freesinrichting.

Freesinrichting

Freesinrichting ook voor slagfrezen geschikt.

De oude freesopstelling.

De oude freesopstelling.

Zoals hij origineel was.

Zoals hij origineel was.

 

 

 

Vierlingsbeek, verslag bijeenkomst van 6 oktober 2016

Wilt u een keer een bijeenkomst van de klokkengroep Vierlingsbeek bijwonen, neem dan contact op via het contactformulier op deze site.

” Nimfen in de Wildeman te Vierlingsbeek”

Sssssss.......t..

Sssssss…….t..

In een hoek van de zaal van de Wildeman waar de klokkenmakers van de klokkengroep Vierlingsbeek bijeenkomen, staat een prachtige vitrine- kast met poppen. Ze zijn met z’n vijven, “noem ze maar bosnimfen”, zei de eigenaar, en ik heb altijd gedacht dat bosnimfen schaars gekleed waren. Maar goed mooi zijn ze, de bosnimfen of de vrouwen van de wildeman. Ze passen ook in mijn gedachten bij de eerste klokkenmakers in deze regio, met name de moeder van Rembout Remmen, Jacomine Schenk uit Groeningen (1660-1747). Het was of ze zat te luisteren met haar kinderen, naar, wat er over haar (schoon) familie werd verteld. Het thema van deze avond ging dan ook over mijn zoektocht en geschiedenis van het klokkenmakers geslacht Remmen, en hun klokken. Nadat ik met het eerste ’hoofdstuk’ klaar was, haperde mijn geheugen even, en kwamen de verkeerde plaatje in een verkeerde volgorde. Misschien toch afgeleid door de ….

Bosninfen of vrouwen van de ''Wildeman''.

Bosninfen of de vrouwen van de ”Wildeman”.

De poppen in de vitrine zijn van een kunstenares uit Venray, de vitrine zelf is door de eigenaar van De Wildeman gebouwd. De aankleding van het geheel, met mooie details, is door zijn schoonzuster verzorgd. Vraag niet naar de prijs! Je koopt er wel een zeer mooie antieke klok voor.

Daarna gaf René een presentatie over zijn zelfgebouwde wijzerplaten in vele varianten.

In de ring voor René.

In de ring voor René.

Hierna was het pauze, waarbij niemand tijd had om pauze te nemen, omdat enkele meegebrachte spullen zoveel aandacht trokken.

Remmen klok uit 1777

Remmen klok uit 1777

Daarna kreeg Jan Fimerius de tijd om tot in detail uiteen te zetten, wat de technische kenmerken van Remmen klokken zijn. Dit met enkele originele Remmen uurwerken als voorbeeld. Dit was zeer interessant, en Jan kreeg dan ook veel waardering. Hierna kwamen we tijd tekort om alle meegebrachte gereedschappen en uurwerken te bespreken. Ze kregen niet de aandacht die hen toekomt. Het voorstel van mij is dan ook om voor de volgende bijeenkomsten, eerst de ingebrachte spullen enz. aan bod te laten komen en na de pauze de sprekers. Verder konden we terugkijken op een succesvolle bijeenkomst. Na de loting onder de deelnemers, waarvan de inbreng wederom kwam van Huub van Beek, konden we de bijeenkomst afsluiten.

Remmen klok uit 1777

Remmen klok uit 1777

Streekuurwerk.

Streekuurwerk.

 

Een tafel vol.

Een tafel vol.

 

Mooi gereedschap van Willy.

Mooi gereedschap van Willy.

Verdeel apparaat door computer gestuurd van Jos.

Verdeel apparaat door computer gestuurd van Jos.

Hopelijk komt dit uurwerk nog eens op het toneel.

Hopelijk komt dit uurwerk nog eens op het toneel.

Trekstempel, en ring of bus opspan gereedschap

Trekstempel, en ring of bus opspan gereedschap

Tot ziens op de volgende bijeenkomst, vermoedelijk op 24 november of 1 december 2016.

Volgende bijeenkomst eens een ” Naeckte Brouwers Nimf Tripel ” bestellen.

Bent u geen lid, en wilt u een keer de bijeenkomst bijwonen, neem dan contact op via het contactformulier op deze site.

 

Thomas Moore Ipswich, werk!

Door Toon Michiels, Vierlingsbeek 12-sptember 2016

Tho' Moore Ipswich

Tho’ Moore Ipswich

Kent u ze ook de ”Tho’ Moore Ipswich ” klokken, of ze mooi zijn of niet, dat is aan de bezitter ervan. Wel zijn de uurwerken vrij goed. Zelf heb ik er een paar die al 36 jaar oud zijn, en gemiddeld al 18 jaar zonder problemen lopen.

Deze ”Tho’ Moore” klokken zag ik in 1975 eens bij een antiekhandel in Bemmel, ze waren goedkoop in die tijd. Het model stond mij wel aan en ik kocht er 6, twee voor mijn vader en twee voor mijn broer, die ze nu (2016) nog ongebruikt op zolder heeft staan. Lantaarnklokken met een signatuur die suggereert dat het een klok van Thomas More uit Ipswich klok kan zijn.

Natuurlijk is het een eer voor Thomas Moore uit Ipswich, dat zijn naam voorkomt op imitaties. Het betekent dat zijn naam en klokken een bepaalde uitstraling hebben.

De family Moore uit Ipswich, waren bekende klokkenbouwers vanaf de 17eeeuw, en Thomas Moore die de zoon was van Roger Moore, had ook een zoon Thomas, die klokkenbouwer was in Melford waarvan ook een klok bekend is. Verder zijn er nog meer ”Moore”s bekend als klokkenbouwer o.a. in Londen.update-b-4

Toen ik de klokken kocht, wist ik al dat ik ze zo nooit in mijn huiskamer zou hangen, want ik vond het uiterlijk oerlelijk, maar wel had ik er een idee over vanwege het uurwerk. En in 1979 begon ik eraan om de klokken een ander aanzien te geven. De messing boven- en onder plaat en de hoekpilaren  heb ik verwijderd en vervangen door stalen versies. Ook de belophanging is vervangen door staal en heb er nog een bel- versiering aan toegevoegd.

Wijzerplaat met minutenring voor eventuele minutenwijzer.

Wijzerplaat met minutenring voor eventuele minutenwijzer.

De cijfers op de wijzerplaat heb ik met een beitel uitgekapt, en hier zaten nog al wat uren in!  De kwartier en minutenring heb ik er op de draaibank ingetrokken. De frontversiering is uit 2,5 mm plaatgezaagd, en de bel- zijfronten uit 1,5 mm. Om de metalen delen een oud uiterlijk te geven heb ik alles  met pek*, ingestreken en daarna gepolijst en weer warm gemaakt, en met bijenwas behandeld. Over het resultaat ben ik tevreden. Nu ben ik bezig aan mijn derde klok, 36 jaar na de eerste twee. Dat het zolang duurde kwam omdat ik nu weer tegen een ”Tho’ Moore” uurwerk aanliep, voor een redelijk prijsje.

mij-tho-moores

Voor Technische gegevens zie foto met onderdelen.

d-2

 

Voor een originele Thomas Moore zie: http://www.brianloomes.com/collecting/moore/

Pek

Pek

 

 

Pek, vast of vloeibaar: https://scheikundejongens.nl/2010/05/vast-of-vloeibaar/

 

 

b-004-img_3375-kopie

 

Update-onderdelen

Update-onderdelen

De uurwerk onderdelen.

De uurwerk onderdelen.

Tho’ Moore  technische gevens

Gaand werk : Grond- rad ф 78,2 mm. Z = 72 / Tussen- rad ф 69,3 mm. Z = 72 / Tussen- rad rondsel ф 8,8 mm. Z = 6  / Anker- rad ф 62,0 mm. Z = 38 / Anker- rad rondsel ф 7,7 mm. Z = 6 Rondsel gemonteerd op grond- rad as is ф 14,85 mm. Z = 12 /  Uurwijzer- rad ф 56,3 mm. Z = 48

Slinger uitslag ongeveer 20 cm, en de slingerlengte is 107 cm.

Slagwerk: Grond- rad ф 82,75 mm. ( 13 slagpennen ) / 2e rad ф 58,00 mm. Z = 54 / Rondsel 2e rad ф 8,00 mm. Z = 6 / Ontsnapping- rad ф 46,4 mm. Z = 48 / Rondsel ontsnappings- rad ф 8,1 mm. Z = 6 / Rondsel windvanger ф 7.00 mm. Z = 6 ( 41,00 x 18,5 mm. ) / Tandwiel slagschijf ф 50,7 mm. Z = 48 / Rondsel slagschijf aandrijving ф 9,3 mm. Z = 8 ( Op grond- rad gemonteerd )

Voorfront versiering.

Toog versiering.

Bel versiering

Bel versiering

Opbouw nieuwe Moore.

Opbouw nieuwe Moore.

klok-b-3

Wijzerplaat met minutenring voor eventuele minutenwijzer.

Wijzerplaat met minutenring voor eventuele minutenwijzer.

Uurwerk nog als nieuw.

Uurwerk nog als nieuw.

Tho' Moore Ipswich

Tho’ Moore Ipswich

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rondreizende klokkenmakers en….. andere vaklui !

Vierlingsbeek 5 augustus 2016 door Toon Michiels.

Kort geleden kwam er iemand bij mij met een Comtoise uurwerk dat niet aan het lopen te krijgen was. Meerdere klokkenmakers hadden er aan gewerkt, toch liep de klok niet. Na bestudering van de klok kwam ik tot de ontdekking dat de stand van de lepels op de lepel- as t.o.v. de tanden van het spillenwiel (ontsnappingsrad) niet goed was. ”Ja, daar was wel wat aan gebogen vertelde de man”.

Lepel- as en ontsnappings-rad.

Lepel- as en ontsnappings-rad.

Uit ervaring wist ik dat het nooit goed gaat als je aan een lepel- as en lepels van een spillengang gaat buigen. En na de lepel- as nog eens goed te hebben bekeken, bleek dat die gebroken was geweest bij de uitsparing voor de spillenwiel as. Het was moeilijk te zien omdat het wel vakkundig was gelast. Toch stonden de lepels niet meer in de goede hoek, en de goede hoogte. Mijn gedachten gaan dan altijd naar een klokkenboek waar ik in las dat onderdelen zoals de rondsels en de lepel- as met lepels voor comtoise klokken door Bohémiens (Franse Roma) werden gehard. De onderdelen zijn werkelijk glashard. Probeer dus niet om de lepels van een spillengang te buigen, ze kunnen direct breken.

Jan Michiels

Jan Michiels

Bij het harden van metaal denk ik altijd aan een verhaal dat mijn vader (Jan Michiels)  vertelde.

Evenals klokkenmakers die er op uit trokken om aan werk te kunnen komen, waren er ook anderen die hun vak ter plaatse uitoefenden. Zoals smeden en bronsgieters die ter plaatse luidklokken goten. Hoefsmeden trekken heden ten dage er nog op uit om ter plaatse paarden te beslaan.

Gieters in actie op een dorpsplein.

Gieters in actie op een dorpsplein.

Veel is daar ook niet voor nodig, enkel een klein mobiel smidsvuur. Zo ook de Roma en Sinti, rondtrekkende volken, die wij vooral kennen als handelaren in metaal en als scharen- en messenslijpers.

Mijn vader werkte evenals mijn oom in de draaierij bij Stork Boxmeer.  Hij vertelde dat eens een man de draaierij van Stork Boxmeer binnenkwam, die boren en beitels perfect kon harden. Een beitel of boor door hem gehard was veel scherper en ging veel langer mee, vertelde hij.

Jan van Benthum ( Loonnummer: 1077 )aan de boormachine.

Jan van Benthum en de Asquith boormachine waarop hij de boor uitprobeerde.

Bij Stork waren ze net chroom staal aan het boren waar ze veel problemen mee hadden. De man zag dat en vertelde dat hij de boor kon harden en dan boorde hij stukken beter. Hij kreeg de boor mee om te harden, en binnen het uur was de man terug met de boor. En werkelijk, alsof het boter was zo goed sneed de boor. Omdat ze bij Stork ook veel lange walsen van meer dan 2 meter draaiden, hadden ze daar ook veel problemen mee. Dit omdat ze met een kleine spoed draaiden en de beitel er uren over deed om de wals af te draaien. Tijdens het draaien versleet de beitel en dat was een probleem. Maar een beitel door hem gehard hield het makkelijk vol, dus kreeg de man een beitel mee en na een uur kwam deze weer terug.

Mijn vader zette de beitel op de draaibank en werkelijk hij draaide veel beter. Ongelooflijk, zo hard was de beitel, net als de boor. Omdat ze dachten dat het een oppervlakte harding was werd de boor doormidden geslepen, weer scherpgeslepen en weer uitgeprobeerd. Het resultaat was exact hetzelfde. Niemand snapte hoe die man dat voor elkaar kreeg.

L/R Jan Michiels, Theo Toonen en Piet Michiels

L/R Jan Michiels, Theo Toonen en Piet Michiels, waren als draaier erbij betrokken.

Op de vraag wat het kostte zei hij: ” 500 gulden.” ”Schrijf maar een bon,” zei mijn vader, ”dan laat ik die aftekenen en dan kun je het geld bij de kassier innen.” Nee, hij maakte geen rekening het moest gewoon cash betaald worden. ”Maar je krijgt geen geld als er geen rekening is”, zei mijn vader en daarop verdween de man. Enkele maanden of jaren( ?) later, kwam Gerrit van Benthum zoon van Jan van Benthum die de Asquith boormachine bediende met een krant of tijdschrift bij mijn vader. Hierin stond een foto van een bekende Nederlander voor een Rolls- Royce langs de snelweg. ”Jan, ken je deze man”? ”Ja,” zei mijn vader, dat is dezelfde man als die de beitel heeft gehard. De man voor de Rolls- Royce was niemand minder dan Koko (Koos) Petalo.13 (CC BY 4.0) 4cd712d114275bca9bf128ed356346121d4a7d3a3106f4b5f14d59564e6f2f78[1]

Jaren later, hoorde ik dat Petalo met een caravan op de parkeerplaats van het station in Boxmeer moet hebben gestaan. En in of bij die caravan hardde hij vermoedelijk het gereedschap. Ondanks dat de toenmalige bedrijfsleider van Stork duidelijk aan zijn personeel liet merken dat hij niet gecharmeerd was van deze rondtrekkende vaklui, heeft hij volgens ingewijden later op de avond toch 275 gulden naar Petalo laten brengen.

Het harden van staal is overigens al zeer lang bekend, het gebeurde al voor onze jaartelling. En het geheim van de vakkennis van de Sinti  is vermoedelijk kwik geweest. Kwik is een vloeibaar metaal bij kamertemperatuur, dat uitstekend geschikt is om metaal in af te koelen. 10 HoefijzerZij het niet dat het milieuonvriendelijk is, en kwikdampen levensgevaarlijk zijn.

Petalo, ( hoefsmid ) behoort tot de Sinti stam, en die waren bijzonder goed in het smeden alsmede in het slijpen van messen en scharen. En op het imposante familiegraf in Amsterdam prijkt dan ook een hoefijzer.

Hieronder volgen nog de foto’s met wat meer technische details, aangeleverd door Theo Toonen.

6 Theo Toonen

Theo Toonen uit Sambeek tijdens het draaien van een koperen wals t.b.v. Stork Screens in de jaren ’70. Dit gebeurde met een beitel voorzien van een zuiver facet geslepen diamant.

1 Piet Michiels aan de draaibank bij Stork. c.

Piet Michiels uit Boxmeer tijdens het draaien van een excentrische massieve wals in de begin jaren ’70. De wals was bestemd voor een schudzeef voor de winning van bauxiet in Indonesië, in opdracht van Stork Werkspoor. De wals werd opgespannen tussen de centers, die op een kotterbank waren aangebracht. Daarna werd de wals uitgebalanceerd d.m.v. grote v- blokken met een totaal gewicht van 300 kg wat op de vlakplaat gebeurde.

Mooi werk, volgens Theo Toonen die ook aan deze bank stond, maar wel link met door de vierkante V- blokken. De bank was een V.D.F. met een lengte van 4 meter tussen de centers.

3 Jan Michiels aan de draaibank bij Stok- Boxmeer a

Een foto uit de jaren ’50 van Jan Michiels voor zijn draaibank.

3 Jan van Benthem

De immer goedlachse Jan van Benthem uit Boxmeer, achter zijn Asquith radiaal boormachine.

Het volkslied van de gitanos incl. de tekst in het Calo en het Castilliaans, en meer over rondtrekkende volkeren staan op deze link:4 horloge van zazzle.nl 2

http://www.elflamenco.nl/02-Flamenco/Calo/Calo.html

 

 

 

 

 

 

 

 

Staal harden in kwik: Leerboek Der Stoomwerktuigkunde door L.A.Dittlof Tjassens uit 1882

https://books.google.nl/books?id=7s4UAAAAIAAJ&pg=PA98&lpg=PA98&dq=staal+harden+in+kwik&source=bl&ots=Kv-I3feEO7&sig=-Rzsa7DvbYpu9sujU_ZG73UWgkM&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjT186b8qXOAhULVxQKHW5FCjUQ6AEIOTAF#v=onepage&q=staal%20harden%20in%20kwik&f=false

.

Kijken op de Rikketik- beurs van 9 juli 2016

B IMG_2626 d

Welkom.

Na de regen van afgelopen weken was het vandaag  aangenaam weer. Behalve een kleine omleiding, omdat er aan de A27 werd gewerkt, kwamen we even na tienen op de beurs aan. Dat de vakanties zijn begonnen was wel te merken op de beurs. Al heeft dat ook het voordeel dat je rustig overal een praatje kunt maken, en de stands kunt bekijken.

In de hal kwam ik al een lid van de klokkengroep Vierlingsbeek tegen. En die vertelde dat hij  al een paar leuke aankopen had gedaan, zonder verder in detail te gaan. En na een gesprek met dhr. Van Vonderen van de ”klokkenvrienden van S.M.A.T.” liep ik weer een lid van onze groep tegen het lijf.

Klokkenvrienden S.M.A.T.

Klokkenvrienden S.M.A.T.

Opwinders genoeg.

Opwinders genoeg.

 

Deze man stond op de beurs met een gedeelde stand en was ”zijn” handel al voor tien uur kwijt. Natuurlijk ook andere gesprekken, de handel is slecht, niets opwindends gezien, ja je kent dat wel, sommige komen of staan hier voor de handel en anderen voor de hobby.

Er zijn ook mensen die de Rikketik beurs als een museum zien.

Althans dat bleek toen ik om elf uur tijdens een bakje koffie in gesprek kwam met een man uit Alkmaar. Ik kom met de trein uit Alkmaar en neem dan het Rikketik busje, hier naartoe, vertelde hij.

 Het Museum Zaanse Tijd, kunt u bezoeken met de museumkaart

Het Museum Zaanse Tijd, kunt u bezoeken met de museumkaart

Op de vraag wat hij verzamelde antwoordde hij: “niets! Ik kom hier alleen op de Rikketikbeurs als die op zaterdag is”. “Maar ben je dan samen met een kameraad of zo?”, vroeg ik hem. “Nee, ik kom hier omdat ik het leuk vind om rond te kijken”, vertelde hij. De man nipte aan een wijntje en zei: “dat neem ik altijd voor het eten”. “Eten”, zei ik! “Ja”, zegt de man, “dat ga ik dadelijk doen, hier in het restaurant”. Ik wenste de man smakelijk eten en verder een mooie kijkdag toe.

Waterklok

Waterklok

Water, maar liever gedistilleerd!

Bij de stand van een vriendelijke man uit Zeeuws Vlaanderen lag een bijzondere klok. Na al het water van de afgelopen weken kon ik wel begrijpen dat hij er vanaf wilde. En als iemand interesse heeft, stuur dan een mail.

Opvangbak van de waterklok.

Opvangbak van de waterklok.

 

 

 

 

 

 

Tour de France

Festina wielershir.

Festina watches  wielershirt.

Schitterend was ook het wielershirt van Festina Watches dat de aandacht trok bij een stand. Het deed mij direct denken aan het jaar 1998 en de enorme opwinding in de Tour. Als wielerliefhebber herinner ik het nog als de dag van gisteren! Terwijl ik dit schrijf heeft Christopher Froome in de tour een kamikaze actie beloond zien worden met een overwinning, en daarmee heeft hij tijd genomen op zijn concurrenten.

Wat mij doet denken aan de horlogemaker Froom uit Venray.

H.M. Froom Venray

H.M. Froom Venray

Froom

Froom

 

 

 

 

 

Stop, kijk even.

Tot zondag 2 oktober 2016.

 

Verder lopend en kijkend langs de stands dacht ik nog aan de man uit Alkmaar , omdat hij toch een mooie hobby heeft, ”Kijken”.

Tijd nemen, mooi toch!

 

Opvangbak van de waterklok.

Signatuur boven de opvangbak van de waterklok.

Welkom

Welkom

Waterklok

Waterklok

Festina Watches wielershirt.

Festina Watches wielershirt.

Froom

Froom

H.M. Froom Venray

H.M. Froom Venray

Stop, kijk even.

Tot zondag 2 oktober 2016.