St.Oedenrode

Torenuurwerk Martinuskerk

Door Toon Michiels, Vierlingsbeek 10 februari 2013.

Tip

Gijs, last van de soesjes, poffertjes, of halve haan!

Gijs van Aarle uit Sint Oedenrode kom ik al een tiental jaren tegen op de Weissensee, en de ijsbaan van Eindhoven, zo ook dit jaar. Veel mensen kennen Gijs, als de warme bakker van Rooi. Ooit heeft Gijs nog eens speciale soesjes gemaakt gevuld met pudding voor het DSB- schaatsteam van Dick Scheringa. Een van de toenmalige ploegleden, Henry Ruitenberg, vertelde Gijs en mij in “Die Forelle” onder het genot van een glas bier dat de toenmalige verzorger van de ploeg de “helft” van deze soesjes waarschijnlijk al dagen in zijn auto had liggen, en dat daardoor de pudding in deze soesjes  zuur geworden. Voor een marathon in Eindhoven kregen de rijders van DSB Gijs zijn soesjes. Sommige waren niet te eten zei Henry Ruitenberg, en trok daarbij een gezicht alsof de smaak nog in zijn mond zat. Alle energie uit de soesjes kwam er weer als hete brei uit. Later bleek dat de andere helft van de soesjes wel goed waren, omdat deze ingevroren waren geweest. Het verbaasde Gijs toen wel dat de ploeg geen volgende partij soesjes meer bestelde. En de toenmalige verzorger zal mijn “tip” dat Gijs zijn soesjes meer energie opleverden dan alle moderne energie repen, niet meer van harte nemen. Gijs is inmiddels bakker af en de DSB ploeg bestaat ook niet meer.

Tip

Nadat ik dit jaar van de Weissensee terug was, belde Gijs mij op. Hij had een mooi artikel in “De MooiRooi Krant” gezien over de restauratie van het torenuurwerk van de Martinuskerk. Als je er interesse in hebt stuur ik het wel op, zei Gijs. Die interesse is er altijd zei ik tegen Gijs, mooi zo, dan zie je het wel verschijnen. En inder-daad het is een mooi artikel met een drietal foto’s van het omlaag takelen van het uurwerk. Verder staan er in het artikel datums over een lezing en bezichtiging van het uurwerk. Gijs tot ziens in Rooi, bij een bak koffie en een soesje!

Uit: De MooiRooi Krant

Hieronder volgt de tekst, en de foto’s van bovenstaand artikel uit de De MooiRooi Krant

Historisch uurwerk Martinuskerk wordt gerestaureerd

Het was veel inwoners van Sint-Oedenrode al opgevallen, de kerkklok van de Sint-  Martinuskerk loopt niet meer. En dat terwijl Sint-Oedenrode zich presenteert als een dorp dat bij de tijd is en een kerk heeft die met de tijdgeest meegaat. Het parochiebestuur van de Heilige Oda (HO) en het bestuur van de stichting Roois Cultureel Erfgoed (RCE) hebben de handen ineengeslagen en besloten tot restauratie van het historische uurwerk. Ondertussen heeft het parochiebestuur daartoe de opdracht verleend aan Koninklijke Eijsbouts Klokkengieterijen te Asten. Mede vanwege het feit dat RCE dit jaar haar 2e lustrum viert, zal aan de cultuurhistorische betekenis van deze klok de nodige aandacht worden besteed. Op de rol voor dit jaar staan:

•  een lezing over dit historische uurwerk en de klokken van Sint-Oedenrode door Bert Augustus, onze plaatselijke organist en medewerker van de genoemde klokkengieterij;

• de officiële ingebruikneming van het uurwerk in september tijdens de Open Monumenten Dagen;

• en een bezichtiging van het gerestaureerde uurwerk

Op deze wijze willen HO en RCE een bescheiden, maar wel herkenbare bijdrage leveren aan het cultuurhistorische karakter van de Martinuskerk met haar uurwerk.Het uurwerk is monumentaal te noemen. Het is in 1932 gemaakt door de toenmalige Fabriek van Torenuurwerken B.Eijsbouts in Asten. Eijsbouts begon in 1872 met het maken van torenuurwerken. In 1899 werd het 100e uurwerk vervaardigd. Vier jaren later werd het 200e exemplaar afgeleverd. De productie nam gestaag toe, getuige het gereed komen van het 1000e uurwerk in 1929. Het exemplaar in de Martinuskerk heeft het nummer 1120. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog zijn veel mechanische uurwerken vervangen door elektrische. Kostbare exemplaren zijn helaas verloren gegaan. Gelukkig hebben veel mechanische uurwerken de status van monument en worden ze bewaard, onderhouden en waar nodig gerestaureerd.Een paar decennia geleden is het gangwerk van het uurwerk in de Martinuskerk door een kleine elektrische motor vervangen en werd de slinger buiten werking gesteld. Gelukkig is deze slinger bewaard gebleven. Toen dit motortje een paar jaren geleden uitviel, is een nieuwe motor geplaatst voor de aansturing van de wijzers en een uurslaghamer van de Angelusklok. Het slagwerk van het uurwerk werd toen buiten werking gesteld.

Het mechanische uurwerk zal dit jaar worden gerestaureerd in Asten. Na volledige demontage worden de onderdelen grondig gereinigd en waar nodig vervangen. Het hoofdframe wordt opnieuw geschilderd. Daarna wordt het uurwerk weer opgebouwd en zal getest worden. Ook wordt de etage waar het uurwerk staat in de kerk, schoongemaakt en opgeknapt. Er komt een totaal nieuwe behuizing voor het uurwerk. Na terugplaatsing zullen de wijzers van de torenklok weer worden aangedreven door het gangwerk en zal het slagwerk weer aan de oorspronkelijke uurslaghamet bij de oorspronkelijke Oda-klok worden aangesloten.

Een restauratie, nodig en op tijd en Sint-Oedenrode weer bij de tijd.

RCE organiseert in samenwerking met de Heemkundige Kring De Oude Vrijheid een lezing op dinsdag 18 juni a.s. over de historische betekenis en de restauratie van het uurwerk nr. 1120. Bert Augustus, organist van de Martinuskerk en  medewerker van Koninklijke Eijsbouts Klokkengieterijen, zal deze inleiding verzorgen en ook ingaan op het  historische karakter van enkele klokken in onze gemeente.

Tijdens de Open Monumenten Dagen van dit jaar, 14 en 15 september a.s. , thema: Macht en Pracht, krijgt het publiek volop de gelegenheid de Martinuskerk te bezichtigen en met eigen ogen het dan prachtig gerestaureerde uurwerk weer met mechanische macht en kracht te zien functioneren.

Op de begane grond na 80 jaar.Tekst en foto’s van: De MooiRooi Krant.