Klokkejan doodgevroren, maar ook Tontje d’n Dwerg!

Januari 1914: Klokkejan is doodgevroren gevonden, en ook Tontje d’n Dwerg!

Door Toon Michiels, Vierlingsbeek 19 april 2016

Nieuws 1914

Nieuws 1914

Doodgevroren,

dat was nieuws in die tijd, gezien dat het in vele kranten stond. Ook de artikelen over de dood van Tontje van Els was natuurlijk nieuws in 1914. Het een zal met het andere te maken hebben, allebei waren het bekende zwervers, Tontje tot ver buiten de regio en Klokkejan alleen in de regio. En dan zijn er natuurlijk snel geruchten, en die brengt de krant dan verder in het land. Ook gezien dat de Sint Jansberg en de grens bij Hommersum hemelsbreed niet ver uiteen liggen speelde een rol. Tegenwoordig noemt men dat scoringsdrift.a (1)

Bij het zoeken naar artikelen over het overlijden van ”Klokkejan” vond ik ook enkele artikelen over Tontje d’n Dwerg uit Oploo. Tontje zou ook evenals Klokkenjan in januari 1914 zijn doodgevroren, en wel op de Sint Jansberg bij Plasmolen.

You tube link van het lied: Tontje dun dwèèrg door OEF uit Oploo  onder dit artikel!14-01-1914 Overveluwsche Weekblad- Harderwijkkrant 14 januari 1914 - kopie (2)

Tot heden waren er geen verhalen of datums van zijn geboorte of overlijden bekend. Dat is nu achterhaald met de overlijdensakte van Jan Willems alias Klokkejan, die Henk Jaspers uit Gennep samen met de genealogische gegevens van Klokkenjan naar mij toestuurde.

Jan Willems zijn geboorte akte 22-11-1850

Jan Willems zijn geboorte akte 22-11-1850

Klokkejan is als vierde kind van de elf, geboren te Afferden op 22 november 1850, als Johannes Willems. Zijn vader Leonardus Willems uit Afferden is bakker, en zijn moeder is Petronella Derrikse uit Heijen. Zover ik weet was Johannes Willems nooit gehuwd geweest.

De grensovergang met op de achtergrond de Gaststätte van Regina Evers.

De grensovergang in Hommersum met op de achtergrond de Gaststätte van Regina Evers. Foto uit het boek ” Hommersum frugger”

Gaststätte (dorpskroeg) “Regina Evers”.

Het gezegde “met Hooghoudt nooit koud” ging niet op voor “Klokkejan”. Het was dan ook steenkoud in de periode van 9 tot 24 januari in 1914, het gemiddelde lag dik onder nul. Klokkejan trok van dorp naar dorp in de omgeving om klokken te repareren, en knapte ook andere klusjes op. Tot 10 januari 1914 klokkenjan een paar honderd meter voor de grens van het Duitse Hommersum om zeven uur dood is gevonden met nog een halve fles drank bij zich. Vermoedelijk doodgevroren zoals in de kranten berichten staat. De veldwachter van Afferden en de Rijksveldwachter hebben indertijd aangifte van zijn overlijden gedaan.

Jan Willems 10-1- 1914 zijn overlijdensakte.

Jan Willems 10-1- 1914 zijn overlijdensakte.

Aan deze weg woonde "De Lozziepin"

Vermoedelijk woonde “De Lozziepin” in een van deze huizen langs de Rijksweg.

Om meer gegevens over Klokkenjan te verkrijgen belde ik met Café ”Regina Evers” in Hommersum de bekende kroeg die vlak over de grens ligt. Wel van gehoord zei ze, ik geloof dat hij nogal dronk! In voor mij bekend plat Regio- Duits vertelde ze dat de zoon die ze ”De Lozziepin” noemde wel gekend heeft. Hij dronk wel veel zei ze, en heeft eens het ”Standuhr” in het café gerepareerd. Ook is er bij hem eens een auto het huis in gereden, waarbij hij behoorlijk gewond schijnt te zijn geweest. Maar er wel van herstelt is. Later heb ik er nooit meer wat van gehoord zei de vriendelijke gastvrouw. Ik maakte haar duidelijk dat het geen zoon van klokkejan geweest kan zijn, maar vermoedelijk een andere klokkenmaker uit Heijen. En of die klokkenmakers zoveel dronken om een vaste hand te krijgen weet ik niet, echter je moet ook nog kunnen zien als klokkenmaker. De echte naam van ”De Lozziepin” weet ik niet, wel dat deze veel bij de ”Heidebloem” een Café in Siebengewald kwam. Als je met hem sprak vertelde hij altijd dat hij ’overal’ was geweest zoals Brabant, Limburg en het Reinland !

Was die tijd wel zo goed!

Met een verschil: nu hebben we zomer en wintertijd.

 

En van Tontje d’n Dwerg die nog tijd van leven had tot 1922, heb ik een mooi citaat uit het boek ”die goeie oude tijd” van Sjang Hoeijmaakers gevonden: Toen hij in het voorjaar bij een boerderij in Milsbeek aankwam, zei de boerin tegen hem: “Maar Toontje, ik heb horen vertellen dat je was doodgevroren bij de Plasmolen” waarop hij antwoorde:  

Ja, már ’t hé gedôjt!”

 

Als er nog verhalen van deze horlogemakers, Klokkejan en De Lozziepin zijn, hoor ik ze graag! En van Tontje natuurlijk ook, als getogen oplôsse. 

  Link: Tontje dun dwèèrg OEF

https://www.youtube.com/watch?v=zKh5LNOf-uw

.