Vidi per microscopium!

Gezien door mijn loep!   

Door Toon Michiels, Vierlingsbeek 12 juni 2013

Gezien door mijn loep!

Een waterdruppel was voor mij de eerste kennismaking met een loep!  Iedereen kent het wel, ook de ver-vormingen van dingen onder water. Een volgende kennismaking met een vergroting waren de jampot glazen, en dan vooral de onderkant, spelenderwijs aan tafel er doorheen kijken, en tegen je zus zeggen dat ze er niet uitziet.

  

Door de waterdruppel is de bladnerf duidelijk te zien.

Echte vergrotingsglazen haalde je van een oude zaklamp of fietslamp. Ik dacht nog te herinneren dat sommige achterlichten ook blank glas hadden. Wij noemde ze brandglazen, als je een mooie had verkregen was je er enorm blij mee.

Veel om mee te spelen was er in de jaren vijftig van de vorige eeuw niet. Wat nu een iPad voor de jeugd is, was voor ons een brandglas, zakmes, pintol, loden bikkels, katapult en pijl en boog. Een brandglas was toch iets magisch daar kon je je arm mee verbranden, of handvaten van de fiets als het maar zwart  ”but”* was, waarvan ik nu denk, dat het een soort celluloid was! Het  leverde een heerlijke voor ons bijna verslavende geur op. Er bleef geen fiets bespaard, en niet alleen het handvat maar ook een gedeelte van het stuur was er mee bekleed, en de jasbeschermers van een fiets moesten het ook ontgelden.

Ik kon het niet laten om een stuk uit mijn jasbeschermer te breken.

Ook kon je er gaatjes mee in de krant branden, maar dat was geen lekkere geur. Steeds als ik er aan denk komt mij het beeld van de lijm snuivers in andere landen naar voren!  Vuur maken  met wat hooi, geen probleem, ik heb menige berm aangestoken. En als  je een heel goed glas had deden we ook een spelletje, wie er het langste mee op zijn hand kon branden zonder terug te trekken. Bij gebrek aan ”but”, wat nogal eens het geval was, waren schoenveters, en schoenen het doelwit. Als de zon verdween speelde we landjepik, of we gingen knikkeren.

Pintol en zakmesje.

Sterrenkijker

Rond negentienzestig kwam Grad Christiaans, een gepensioneerde onderwijzer uit Oploo met wat lenzen en buizen bij mijn vader. Grad vroeg of mijn vader de buizen uit kon draaien zodat de lenzen erin pasten. Dit volgens een tekening van Grad met de onderliggende afstanden van de lenzen.

Toen hij gereed was mocht ik er doorheen kijken, en wat denk je! Alles  stond op zijn kop! Maar ik kon wel vanuit het dakraam van ons huis in Oploo op de kerkklok in St.Antonis zien hoe laat het was. Ook de kerk toren van Boxmeer kon ik goed zien, evenals de maankraters en de Mookse berg. Bij mijn zoektocht naar deze kijker ben ik in Mill beland en er is op dit moment nog een kleine kans dat de kijker boven water komt. Het zou mooi zijn om deze kijker met een diameter van ongeveer tien centimeter terug te zien.

Bril

Intussen ben ik in een periode beland dat ik alles wat ”brandglas” is, weer uitprobeer en eventueel koop. Deze hulpmiddelen zijn dan ook enorm belangrijk voor horlogemakers en klokkenbouwers en voor andere beroepen en doeleinden. De eerste lenzen schijnen in Italië eind dertiende eeuw uitgevonden te zijn. Maar Keizer Nero keek al door een  mineraal van  beril, waar vermoedelijk de naam bril vanaf geleid is. Loepen en vergroting apparaten zijn in vele uitvoeringen te koop, zelfs elektronen en digitale met led lampjes . Maar het oog is nog altijd de meest gecompliceerdste loep.

Stelling : Je kunt niet zonder oog gebruik maken van een loep!

Uit het boek van William Paley: Naturel Theology.

In een voorbeeld vergelijkt hij het menselijk oog met een telescoop en concludeert dat het oog gemaakt is om te zien, net als de telescoop is ontworpen om ons zicht te vergroten. Het oog moet dus, net als de telescoop, een ontwerper hebben gehad.

Van de laatste bijeenkomst van de ”Klokkengroep Vierlingsbeek” getoonde loepen en andere loepen en instrumenten, staan de foto’s hieronder.

Microscoop van E.Culpeper.

Deze Culpeper  microscoop ruilde ik 30 jaar geleden tegen een uurwerk. Inmiddels is hij niet meer in mijn bezit, maar wel in de familie. Het opbergdoosje is van roggenhuid en het kleine denk ik van een hagedis soort of ander vissoort. Het is geen microscoop voor horlogemakers, maar wel een gereedschap om mee te vergroten.

Van “Tussen Kunst en Kitch”  waar ik met de microscoop ben geweest, moet ik nog altijd antwoord krijgen, op enkele vragen.  Dhr. Fred Kats heeft de microscoop wel uitvoerig gefotografeerd, maar nooit meer gereageerd!

E.Culpeper Londini

De insecten en zaadjes zitten nog in de houders.

Klaar voor gebruik.

Dit is geen lens, maar een groene kunststof regenton half vol water. De bodem kan ik zo niet fotograferen, het licht kaatst terug.

Ronsel gezien zonder mijn bril.

 

Centerzoeker van Huub van Beek.

Centerzoeker van Huub van Beek.

De drie onderdelen van de center zoeker.

Centreer zoeker van Jos de Wijs.

Centreerloep van Jos de Wijs.

Pincet met loep, daar kun je niet veel mee, omdat de lens te klein is.

Mijn zak- loep heb ik meestal bij me.  Handig ding!

Eschenbach lupe vergroting 4x

Eschenbach lupe 4X

Voet van de penloep, is voor de lichtinval afgeschuind en door te kantelen krijgt men een zuiver beeld.

Mitutoyo penloep 25x

De opklapbare loep, in verschillend grootte te koop. Een handig loepje om mee te nemen.

Gezien door de opklapbare loep!

Hoofdloep met diverse glazen. die er met twee in geplaatst kunnen worden.
De loep is van een led- lampje voorzien. Voor mij niet handig in gebruik.

Nogmaals de hoofdloep, om mee te werken niet zo geschikt, wel om even iets te bekijken.

Lens van een soldeer klem, heb ik altijd op de werkbank liggen om snel iets te bekijken.


Flexibele loep met werkbank klem, Voor € 10,00 een goede loep.

Flexibele loep in gebruik.

Flexibele loep in gebruik om een mooie oude horloge ketting te bekijken.

Deze is voor mij niet te missen, goed licht en zicht.

Niet te missen!

En dan deze nog, de Horlogemakersloep.

 

Zwart messing

Vraag en antwoord: Zwart messing

Uit, De Horlogemaker 1884

Geplaatst door Toon Michiels op 1 maart 2012

Vraag:

Met welke vloeistof, en op welke wijze, kan men het best geel koper (messing) mooi en goed, zwart bronzen?

Antwoord:

Volgens de Illusstr. Zeitung, bereidt men eerst Salpeterzuurkoper, door blanke roodkoperen reepjes zoolang in salpeterzuur te laten, tot het laatste volkomen met koper verzadigd is. In deze oplossing dompelt men de te voren door schuren en afwasschen met water, gereinigde geelkoperen voorwerpen, matig warm (handwarm), en brandt ze boven kolenvuur af. Na dit eerste afbranden, vertonen de voorwerpen een groenachtige kleur, en worden nu met een lapje afgewreven. De bewerking wordt zoo dikwijls herhaald, tot de gewenste zwarte kleur is ontstaan. Wordt het voorwerp diep zwart verlangt, dan wordt het ter verhooging der kleur met boomolie in afgewreven.

Restauratie van German wall clock.

German wall clock with mahogany case & paintedface marked L Kooss, Merthyr.

Door Toon Michiels, Vierlingsbeek  5 februari 2012

Wijzerplaat voor restauratie.

De klok is vanuit Engeland in Nederland terecht gekomen waar ik deze heb gekocht bij een partikulier in 2011. Onderstaande gegevens vond ik op internet.

German wall clock with mahogany case & paintedface marked L Kooss, Merthyr. 19c Welsh Postman’s alarm clock marked L Kooss, Merthyr.Sold for £40  

Peter Francis
Towyside Salerooms, Old Station Road, Carmarthen, SA31 1JN 20 oktober 2010

Merthyr (Welsh: Merthyr Tudfulis) een stadje van 55000 inwoners in het zuiden van Wales.

 De foto’s heb ik gemaakt tijden het restaureren van deze klok, waarvan de wijzerplaat  nogal was beschadigd. Om deze weer toonbaar te maken heb ik de vernislaag er met wattenstaafjes afgehaald met een 20 jaar oude nagellak remover wat wonderbaarlijk goed ging. Met de nieuwe in de winkel gekochte remover lukte dit niet, deze was zo agressief, dat alles eraf ging. Dus let  op met vernislagen verwijderen!!!. 

Hier moet je wel een paar dagen de tijd voor nemen.

Verwijderen van vernislaag.

Op de fot’os zijn enkele stappen van de restauratie te zien.

 Mooi is ook de as van het grondrad dat met een koperen plaatje is vernieuwd, eigenlijk loopt deze as van hout, in hout maar had deze te veel speling!

De klok loopt er goed op dus dit heb ik zo gelaten.

Verder heb ik er een nieuwe slingerlens en de grote wijzer en scharnier bij gemaakt,en ben ik nu nog op zoek naar een glas.

Na de restauratie.

 

De as die verdikt is met een plaatje.

 

Nieuwe wijzer gemaakt.

 

Uurwerk.

 

Wijzerplaat voor de restauratie.

Toon Michiels, Vierlingsbeek